مرحوم حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) سالهاى اخير عمر را صرف نگارش تاريخ مفصل ايران كرد و از قديمترين ادوار تا پايان عهد اشكانيان سرگذشت اين كشور را مطابق روايات مورخان شرق و غرب و آثار مكتشفه باز نمود ، لكن روزگار مجال نداد تا جلد چهارم تاريخ خويش را كه مخصوص عهد ساسانيان بود بنگارش آورد و دورهء قبل از اسلام را تمام كند . پس چنان شد كه طالبان تاريخ روزگار پرافتخار ساسانى محروم ماندند « 1 » . نويسندهء اين سطور كه سالى چند است بتدريس تاريخ در دانشكده ادبيات اشتغال دارد ، نقص كار دانشجويان را بسبب اين فقدان در نظر داشته پيوسته مترصد بود كه به قدر مايهء قليل خود در تدارك اين نقيصه بكوشد ولى جريان كارها و درسها و فراهم نبودن وسايل ضرورى او را از انجام اين خدمت باز ميداشت . تا اينكه سال گذشته كتاب تاريخ ايران در زمان ساسانيان بقلم استاد جليل و ايران‌شناس نبيل پرفسور آرتور كريستن سن دانماركى « 1 » استاد علم لغت ايرانى در دانشگاه كپنهاك از طبع خارج شد . نظر به آگاهى كاملى كه از تبحر آن استاد دقيق داشتم و در سفرهائى كه بايران آمده بودند و نعمت صحبت ايشان دست ميداد مكرر از اين كتاب سخن رفته بود ، ميدانستم كه قريب سى سال در تأليف آن رنج برده‌اند و تقريبا همه منابع قديم و جديد را از يونانى و رومى و سريانى و ارمنى و عربى خاصه كتابهائى كه در دو قرن اخير بخامه خاورشناسان و محققان آثار باستان نگارش رفته ، از نظر انتقاد گذرانيده‌اند . پس نسخه‌اى از آن را بدست آوردم « 2 » و ديدم الحق داد تحقيق و تتبع را داده‌اند . و جامع‌تر از اين كتابى در تاريخ ساسانى نوشته نشده است خاصه آنكه مؤلف كيفيت مدنى آن زمان را مورد بحث قرار داده و گرد روايات و سرگذشتها كه در كتب ديگر مبسوطا قيد شده نگشته است چنان كه از تاريخ پادشاهان و چگونگى ايام سلطنت آنان جز آن مقدار كه توالى روزگار و انتظام زمان را ضرورى است يا يكى از شئون تمدن را روشن مىكند ، چيزى نياورده است . همه مباحث آن متوجه دين و فرهنگ و علم و هنر و مقامات

--> ( 1 ) - تاريخ ساسانيان كه بعدا در سال 1365 توسط دكتر محمد جواد مشكور تكميل و بنگارش درآمد توسط دنياى كتاب چاپ و منتشر شده است Arl . Christonson ( 2 ) - اين ترجمه از روى چاپ اول است كه در 1936 كپنهاك صورت گرفته است .